Opsplitsen / Zorgwonen

opsplitsen

Een huis opdelen in appartementen, kamerwoningen of studio’s is altijd en overal vergunningsplichtig. Zelfs als je hiervoor geen bouwwerken uitvoert. Ook het verminderen van het aantal woongelegenheden (bijvoorbeeld door twee appartementen samen te voegen) is vergunningsplichtig.

UITZONDERING: MELDINGSPLICHT BIJ ZORGWONEN

Zorgwonen is het creëren van een kleinere woongelegenheid binnen een bestaande woning zodat maximaal twee oudere of hulpbehoevende personen kunnen inwonen.

Voor zorgwonen wordt de vergunningsplicht onder voorwaarden vervangen door een meldingsplicht. Hier vindt u de algemene voorwaarden die in heel Vlaanderen gelden. De gemeente kan bijkomende voorwaarden opleggen. Informeer dus altijd bij de gemeente.

Voldoet uw functiewijziging niet aan de lokaal geldende voorwaarden voor melding, dan is het aanvragen van een vergunning verplicht. Dit moet uiteraard voorafgaand aan de werken gebeuren.

Algemene regels over vrijstelling en melding (Vlaams niveau)

MELDINGSPLICHT BIJ ZORGWONEN

Voorwaarden
Uw woning is een zorgwoning als voldaan is aan volgende voorwaarden:

  • In de bestaande woning wordt 1 kleinere (ondergeschikte) wooneenheid gecreëerd. Het is niet mogelijk om twee of meer aparte zorgwoningen te creëren in één hoofdwoning.
  • De ondergeschikte wooneenheid vormt één fysiek geheel met de hoofdwoning (geen vrijstaand bijgebouw of mobiele zorgunit)
  • De ondergeschikte wooneenheid, de ruimten die gedeeld worden met de hoofdwoning niet meegerekend, maakt ten hoogste een derde uit van het bouwvolume van de volledige woning.
  • De hoofdwoning en de ondergeschikte woning zijn eigendom van dezelfde eigenaar(s).
  • De creatie van een ondergeschikte wooneenheid gebeurt met het oog op het huisvesten van:
    • ofwel ten hoogste 2 personen, waarvan minstens 1 persoon van 65 jaar of ouder
    • ofwel ten hoogste 2 personen, waarvan minstens 1 hulpbehoevend (kinderen die ten laste zijn van de hulpbehoevende persoon worden niet meegerekend bij het bepalen van het maximum van 2 personen). De hulpbehoevende is:
    • een persoon met een handicap
    • een persoon die in aanmerking komt voor een tegemoetkoming van de Vlaamse Sociale Bescherming (vroeger zorgverzekering)
    • een persoon die hulp nodig heeft om zelfstandig te wonen.
    • De hulpbehoevende personen kunnen zowel in de hoofdwoning als in de ondergeschikte woning wonen.

Procedure

  • Als u een zorgwoning gaat inrichten  binnen het bestaande bouwvolume, met of zonder bouwwerken, wordt de vergunningsplicht vervangen door een meldingsplicht.
  • Als u ook het bouwvolume uitbreidt, dan hebt u een omgevingsvergunning (vroeger bouwvergunning) nodig. Lees ook de pagina rond 'uitbreiden' voor eventuele vrijstellingen.

Lees meer over zorgwonen op de portaalsite van de Vlaamse overheid

Medewerking architect verplicht?

Als een omgevingsvergunning of melding verplicht is, dan is in principe ook altijd de medewerking van een architect verplicht.

Voor een aantal ingrepen geldt een vrijstelling van de verplichte medewerking van een architect. Voorwaarde is wel dat deze ingrepen noch de oplossing van een constructieprobleem met zich meebrengen, noch de stabiliteit van het gebouw wijzigen.

Het gaat ondermeer om:

  • de verbouwings- en inrichtingswerkzaamheden of de werkzaamheden voor de geschiktmaking van lokalen
  • het aanbrengen van een gevelsteen, een bepleistering of een andere gevelbekleding, zonder dat een wijziging van de fundering noodzakelijk is
  • het aanbrengen, wijzigen en dichtmaken van raam- en deuropeningen
  • het aanbrengen van dakvlakvensters en/of fotovoltaïsche zonnepanelen en/of zonneboilers in het dakvlak of op een plat dak
  • het aanbrengen van dakuitbouwen over maximaal één vierde van de dakoppervlakte 
  • het plaatsen van verluchtings-, luchtbehandelings-, rookafzuig- of luchtafzuiginstallaties
  • het plaatsen van zonnetenten of markiezen die ingeklapt, opgevouwen of ingerold kunnen worden
  • het plaatsen van schotelantennes.

De volledige lijst vindt u in het Besluit van de Vlaamse Regering tot bepaling van de handelingen die vrijgesteld zijn van de medewerking van de architect.

Hoe aanvragen?

U kunt deze handeling aanvragen via het Omgevingsloket.

Aanvragen worden gepubliceerd tijdens het openbaar onderzoek en tijdens de beroepstermijn. Lees de privacymededeling.

Zorgwonen: achtergrond

ACHTERGROND BIJ DE REGELING ROND ZORGWONEN / KANGOEROEWONEN

Meer-generatie-wonen (grootouders, ouders en kinderen) was vroeger zeer gebruikelijk. In de loop van vorige eeuw werden woningen meer en meer bewoond door het "klassieke" gezin (ouders en jonge kinderen). De stedenbouwwetgeving speelde daar op in door in bepaalde gebieden die samenlevingsvorm zelfs op te leggen. Een paar voorbeelden:

- vele verkavelingen bestemmen de loten enkel voor eengezinswoningen
- bij zonevreemde woningen (woningen in bijvoorbeeld agrarisch gebied) mag het aantal woongelegenheden niet verhogen.

Er stelde zich geen probleem als grootouders gewoon kwamen inwonen en sliepen in een slaapkamer van de woning. Want dat werd en wordt nog steeds als eengezinswoning aanzien (ook al woonden er drie generaties in). Een gehandicapte broer opvangen in een slaapkamer van jouw woning was ook geen stedenbouwkundig probleem. Dat wordt ook nog steeds als één gezin beschouwd.

Maar vele mensen willen wel de grootouders of de zieke broer of zus in huis opnemen, maar zijn gesteld op hun eigen privacy. En dan kwam de behoefte aan min of meer onafhankelijk functionerende woningonderdelen. Een deel van het gelijkvloers wordt klaar gemaakt voor de ouders, die een aparte woonkamer, keuken en toegangsdeur krijgen. En op den duur kan je je afvragen of er niet gewoon een appartement bij gemaakt wordt. En dat was een probleem (want niet vergunbaar) in die verkavelingen en zonevreemde woningen.

Regeling

Om deze problemen op te lossen werd het zorgwonen in regelgeving vastgelegd. Men spreekt van zorgwonen als voldaan is aan al volgende voorwaarden:

  • In een bestaande woning wordt 1 ondergeschikte wooneenheid gecreëerd
  • De ondergeschikte wooneenheid vormt 1 fysiek geheel met de hoofdwooneenheid
  • De ondergeschikte wooneenheid, de ruimten die gedeeld worden met de hoofdwooneenheid niet meegerekend, maakt ten hoogste een derde uit van het bouwvolume van de volledige woning
  • De eigendom of ten minste de blote eigendom van hoofd- en ondergeschikte berust bij dezelfde titularis of titularissen
  • De creatie van de ondergeschikte wooneenheid gebeurt met het oog op het huisvesten van
    • 1. Hetzij ten hoogste 2 personen waarvan minstens één persoon van 65 jaar of ouder
    • 2. Hetzij ten hoogste 2 personen waarvan 1 hulpbehoevende persoon. Dit kan zijn: een persoon met een handicap, een persoon die in aanmerking komt voor een zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden, een persoon met een zorgbudget voor ouderen met een zorgnood of ondersteuningsbudget of een persoon met nood aan ondersteuning thuis.
    • 3. Hetzij de zorgverlener

 

Vergunning nodig?

A. Het maken van een zorgwoning is altijd meldingsplichtig, op voorwaarde dat dit gebeurt binnen het bestaande bouwvolume. 

B. Wordt de woning uitgebreid, dan geldt de vrijstelling niet. Een vergunning voor stedenbouwkundige handelingen is dan nodig.

C. Wordt een mobiele zorgwoning, wooncontainer of vrijstaand gebouw in de tuin opgericht of omgevormd tot een aparte wooneenheid voor een ouder(e) of hulpbehoevende? Dan heb je een omgevingsvergunning nodig. 

Na het beëindigen van de zorgsituatie

Als een bestaande zorgwoning, na het beëindigen van de zorgsituatie, terug aangewend wordt voor de huisvesting van 1 gezin, dan is dit meldingsplichtig. Deze meldingsplicht geldt zowel in geval A als B. U gebruikt hetzelfde meldingsformulier als hierboven.

Als een bestaande zorgwoning, na het beëindigen van de zorgsituatie, aangewend zal worden voor de huisvesting van meerdere gezinnen of alleenstaanden, dan is hiervoor een vergunning voor stedenbouwkundige handelingen nodig. Het opsplitsen van een woning in meerdere wooneenheden die niet dienen voor zorgwonen is immers altijd vergunningsplichtig. 

Opname in het Rijksregister

Alle inwoners moeten in het Rijksregister worden opgenomen. In het geval van zorgwonen is daarvoor een speciale code voorzien. Dit kan in sommige gevallen financieel voordelig zijn. De federale overheidsdienst Binnenlandse Zaken is bevoegd voor het Rijksregister.